Społeczeństwo obywatelskie

Close up of young people putting their hands together. Team with stack of hands showing unity and teamwork.

Jest to społeczeństwo charakteryzujące się aktywnością i zdolnością do samoorganizacji oraz określania i osiągania wyznaczonych celów bez udziału rządu. Działa one niezależnie od instytucji państwowych. Jego najważniejszą cechą jest wspólna odpowiedzialność członków za dobro danego społeczeństwa (obywateli). Jest to rodzaj ekosystemu, które tworzą jednostki podejmujące dobrowolnie działanie na rzecz istotnej dla nich sprawy społecznej.

Za społeczeństwo obywatelskie uznaje się współcześnie takie, w którym:
• suwerenem jest naród sprawujący władzę przez swoich przedstawicieli,
• władza działa na podstawie stanowionego prawa,
• istnieje prawny system ochrony praw i wolności obywateli,
• funkcjonują instytucje gwarantujące przestrzeganie praw,
• jest zagwarantowane uczestnictwo obywateli w życiu społecznym.

W środowiskach lokalnych społeczeństwo obywatelskie jest postrzegane jako porozumienie wspólnotowe wolnych i równych obywateli, którzy swoją jedność zawdzięczają między innymi uzgodnionemu wcześniej postępowaniu. Tego rodzaju consensus opiera się na następujących zasadach państwa demokratycznego:
• Potrzeby ludzkie zaspokajane są przez podział pracy, wolny rynek, wzrost konsumpcji. Produkuje się pewne dobra, by zaspokajać potrzeby będąc samemu uzależnionym od efektów pracy innych osób.
• Poszczególni członkowie społeczeństwa obywatelskiego są właścicielami i dysponentami zdolności oraz tego, co uzyskają przy wykorzystaniu swych zdolności. W punkcie wyjścia ( startu ) jednostki są równouprawnione. To znaczy korzystają one z równych szans i możliwości indywidualnego rozwoju.
• Jednostki realizują dobrowolnie cele na własny koszt. Podejmują decyzje samodzielnie, czynią to przestrzegając jednak pewnych reguł gry reguł gry rynkowej. Reguły te nie są jednakowe dla wszystkich. Ich funkcją główną, ale nie jedyną jest zawsze ochrona prywatnej własności i indywidualnych dóbr.


Społeczeństwo obywatelskie realizuje więc to wszystko, co nie jest zabronione przez prawo i akceptowane przez zasady moralne. Na dodatek zabrania się w nim jak najmniej. To co dozwolone, jednostki mogą robić jak chcą. To pozwala z kolei zwiększyć możliwości wyborów i rozwiązań, które zarówno dla społeczeństwa obywatelskiego i dla jednostki są najbardziej efektywne i opłacalne. Tak ujmowane społeczeństwo otwiera (i zamyka) możliwości dla swoich obywateli. Głównie tych działań jednostek i zbiorowości, które tworzą teraźniejszość. Społeczeństwo obywatelskie cechuje wielość i różnorodność podmiotów, jednostek i instytucji oraz stosunków, które podmioty te łączą. Ich różnorodność przejawia się w postaci konfliktów. Te ostatecznie decydują o kierunkach rozwojowych. W tym przypadku można powiedzieć, że ostateczny efekt przejawia się w starciu różnych racji, jako wypadkowa pluralistycznych sił mniej lub bardziej wyraźnych z punktu widzenia różnych podmiotów i działań.

Jakie czynniki są charakterystyczne dla procesu powstawania społeczeństwa obywatelskiego?
Socjologowie uważają, że społeczeństwo obywatelskie cechuje się następującymi właściwościami:
• osiąga wysoki poziom organizacji społecznej,
• posiada samoczynny, napędzający się wzrost ekonomiczny i kulturalny (gospodarka rynkowa),
• kieruje się pozytywnym stosunkiem do innych ludzi i innych społeczeństw,
• jest tolerancyjne i otwarte na racjonalne argumenty, inne kultury i postawy odmienne światopoglądowo,
• jest racjonalne, rezygnuje z fatalizmu i wiary w przeznaczenie,
• w tym kontekście samo walczy o swój los,
• formą organizacji jest w nim samorząd lokalny, liczne stowarzyszenia pozarządowe, a w życiu politycznym, współzawodniczące ze sobą partie i grupy interesu (lobby).

Źródło: „Społeczeństwo obywatelskie i jego rola w budowie demokracji” – Henryk Sasinowski

Share on facebook
Share on twitter

KOMENTARZE

MOGĄ CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Organizacje pozarządowe – NGO

NGO to skrót od angielskiego non governmental organization, któremu w języku polskim odpowiada określenie organizacja pozarządowa. Organizacja pozarządowa to dobrowolna grupa obywateli działająca w

Spis powszechny

Spisy powszechne to czas, kiedy państwo, zadając obywatelom kilka pytań, stara się zdiagnozować: „ilu nas jest”, „kim jesteśmy” i „jak żyjemy”. Spisy powszechne obejmują

Nowy Sygnalista

Dołącz do naszych testów i pobierzesz aplikacje, nie musisz zakładać nowego konta. Nowa wersja znacząco poprawia działanie Sygnalisty, sprawdź! Pobierz wersje testową: https://bit.ly/3eDWOaR Aktualizacja

NEWSLETTER

Dołącz do naszego newslettera jeśli chcesz otrzymywać od nas informacje o nowościach w aplikacji i na portalu oraz ciekawych działaniach i ruchów społecznych dotyczących Sygnalistów w Polsce i na świecie, zapisz swój adres e-mail w naszej bazie.

Zmieniamy się dla Was! Łączymy siły z Międzynarodowym Instytutem Społeczeństwa Obywatelskiego. Naszym celem jest zbudowanie świadomego społeczeństwa obywatelskiego, które stanie się fundamentem harmonijnego życia w każdej wspólnocie.